Mu buzima bwa buri munsi, abantu benshi bakanguka bumva ko barose ariko mu kanya gato bakabyibagirwa burundu. Ibi ni ibintu bisanzwe ariko bikomeje gutera amatsiko ku bashakashatsi mu by’imitekerereze n’imikorere y’ubwonko. Ese ni iki gituma inzozi zibura mu mutwe nk’aho zitigeze zibaho?
Abahanga mu by’imikorere y’ubwonko bagaragaza ko ibi bifitanye isano n’icyiciro cyo gusinzira kizwi nka REM sleep. Iki ni cyo cyiciro umuntu arota cyane, ariko nanone kikaba igihe ubwonko budashyira cyane amakuru mu bubiko bw’igihe kirekire. Ibi bituma inzozi zishobora kubura mu mutwe mu buryo bworoshye cyane.
Ikindi kintu cy’ingenzi gituma inzozi zibagirana ni uburyo umuntu akanguka. Iyo umuntu abyutswe mu buryo butunguranye, nk’iyo isaha iriranye cyangwa yumvise urusaku rukomeye, ubwonko ntibubona umwanya uhagije wo kwakira no kubika ibyo warose. Icyo gihe inzozi zihita zicika mu mutwe vuba cyane.
Abashakashatsi banagaragaza ko kutita ku nzozi na byo bigira uruhare rukomeye mu kuzibagirwa. Iyo umuntu akangutse ntatekereze ku byo yarose cyangwa ngo abyandike, ubwonko buhita bubifata nk’ibidafite agaciro bukabirekura. Ku rundi ruhande, abajya bazandika inzozi zabo cyangwa bakazitindaho, bagaragaza ubushobozi bwo kuzibuka neza kurusha abandi.
Nanone, ubuzima bwa buri munsi bugira uruhare rukomeye muri iki kibazo. Umunaniro ukabije, kubura ibitotsi bihagije, ndetse n’umuvuduko w’ibitekerezo (stress), byose bigabanya ubushobozi bw’ubwonko bwo gufata neza inzozi. Abantu bafite izi mbogamizi bakunda kuvuga ko batibuka inzozi hafi na rimwe.
Ku bijyanye n’imiterere y’ubwonko, impinduka z’imisemburo n’utunyangingo two mu bwonko (neurotransmitters) mu gihe cyo gusinzira na zo zigira ingaruka. Muri icyo gihe, ubwonko bukora mu buryo butandukanye n’ubw’igihe umuntu ari maso, bigatuma amakuru y’inzozi atabikwa neza.
Nubwo bimeze bityo, hari uburyo bushobora gufasha umuntu kwibuka inzozi. Abahanga batanga inama zirimo kuryama neza amasaha ahagije, kugabanya stress mbere yo kuryama, gutekereza ku nzozi ukimara gukanguka ndetse no kuzandika mu ikaye yabugenewe.
Mu gusoza, nubwo kwibagirwa inzozi ari ibintu bisanzwe ku bantu benshi, si uko nta gaciro zifite, ahubwo ni uburyo busanzwe ubwonko bukoramo mu gihe cyo gusinzira. Gusobanukirwa iyi mikorere bishobora gufasha abantu kumenya byinshi ku buzima bwabo bwo mu mutwe no ku mikorere y’ubwonko bwabo.

