Mu mateka y’isi, hari abayobozi bageze ku mwanya w’Umukuru w’Igihugu cyangwa Perezida ariko ntibabone umwanya uhagije wo kuwumaraho kubera impamvu zitandukanye zirimo urupfu, ihirikwa ry’ubutegetsi, kwegura cyangwa ibibazo bya politiki. Mu gihe bamwe bayobora imyaka myinshi, abandi bo amateka yabanditseho kuba baramaze igihe gito cyane ku butegetsi.
Dore urutonde rw’abaperezida 10 bayoboye igihe gito kurusha abandi kigalishows yabateguriye.
- John F. Kennedy – Amerika
John F. Kennedy yatangiye kuyobora Amerika muri Mutarama 1961, ariko ubutegetsi bwe bwaje kurangira mu buryo butunguranye ubwo yicwaga arashwe ku wa 22 Ugushyingo 1963 i Dallas muri Texas. Nubwo yamaze imyaka ibiri n’amezi make ku butegetsi, ni umwe mu baperezida bazwi cyane bagize manda ngufi.
- Mohamed Morsi – Misiri
Morsi yabaye Perezida wa mbere watorewe kuyobora Misiri nyuma y’impinduramatwara yo mu 2011. Yatangiye manda ye muri Kamena 2012 ariko ahirikwa n’igisirikare muri Nyakanga 2013 nyuma y’umwaka umwe gusa ku butegetsi.
- Manuel Roxas – Philippines
Manuel Roxas wabaye Perezida wa mbere wa Philippines nyuma yo kubona ubwigenge, yapfuye azize indwara y’umutima muri Mata 1948 ataramara imyaka ibiri ku butegetsi.
- João Goulart – Brazil
João Goulart yayoboye Brazil hagati ya 1961 na 1964 mbere yo guhirikwa n’igisirikare cyakoze coup d’état. Ubutegetsi bwe bwaje kurangira igihugu kijya mu myaka myinshi y’ubutegetsi bwa gisirikare.
- Mikhail Gorbachev – USSR
Gorbachev yabaye Perezida wa mbere kandi wa nyuma wa Leta Zunze Ubumwe z’Abasoviyeti. Yafashe uwo mwanya mu 1990 ariko awumaraho igihe kitageze ku myaka ibiri kuko igihugu cyasenyutse mu Ukuboza 1991.
- Abdurrahman Wahid – Indonesia
Wahid yatorewe kuyobora Indonesia mu 1999, ariko ibibazo bya politiki n’amakimbirane n’inteko ishinga amategeko byatumye avanwa ku butegetsi mu 2001.
- James A. Garfield – Amerika
Garfield yayoboye Amerika amezi atandatu gusa nyuma yo kuraswa n’umuntu washakaga kumwica. Yatabarutse muri Nzeri 1881 nyuma y’igihe gito atangiye manda ye.
- Zviad Gamsakhurdia – Georgia
Nyuma yo gutorwa nka Perezida wa mbere wa Georgia yigenga, Gamsakhurdia yahiritswe ku butegetsi mu ntangiriro za 1992 nyuma y’amezi make igihugu kibonye ubwigenge.
- William Henry Harrison – Amerika
William Henry Harrison ni we Perezida wa Amerika wamaze igihe gito ku butegetsi. Yarahiriye kuyobora igihugu ku wa 4 Werurwe 1841, ariko apfa nyuma y’iminsi 31 gusa azize indwara y’umusonga.
- Pedro Lascuráin – Mexique
Ku mwanya wa mbere haza Pedro Lascuráin, ufatwa nk’umuntu wayoboye igihugu igihe gito kurusha abandi mu mateka ya politiki y’isi. Yabaye Perezida wa Mexique ku wa 19 Gashyantare 1913, ariko amara kuri uwo mwanya iminota iri hagati ya 45 na 60 gusa mbere yo kwegura. Ibyo byatumye yandikwa mu mateka nk’umukuru w’igihugu wamaze igihe gito cyane ku butegetsi.
Nubwo umwanya wa Perezida ufatwa nk’umwe mu myanya ikomeye ku isi, amateka agaragaza ko hari abayobozi bawugezeho ntibawumaraho igihe kinini. Bamwe bahitanywe n’indwara cyangwa ubwicanyi, abandi bahirikwa n’ingabo cyangwa bagahura n’ibibazo bya politiki. Gusa n’ubwo bamaze igihe gito ku butegetsi, amazina yabo yakomeje kwandikwa mu mateka y’ibihugu byabo ndetse no ku rwego mpuzamahanga.
